Nieuwe palen op Vlieland: leuk als het allemaal blijkt te kloppen

Dezer dagen kreeg ik van een paar gedreven strandpalenzoekers foto’s van twee ‘nieuwe’ binnenduinpalen op Vlieland. Eén had ik nog nooit gezien – altijd een feestje voor een liefhebber. Dat was nummer 54.000, een mooi rond getal en ook een strandpaal in prima conditie. De andere kende ik wel. Die komt zelfs voor in mijn boek met strandpalenwandelingen, dat binnenkort verschijnt. Maar daarvan had ik het nummer nooit geweten omdat er een dik stuk hout voor was geschroefd. Op de foto die Hanny van Arkel en haar tiener opstuurden was dat eraf gevallen en zo kwam ik er achter dat het paal 53.290 was.

Dan ga je denken. Ik tenminste, en zeker als het over Vlieland gaat want het zou hier niet de eerste paal zijn met een onverklaarbaar kilometergetal. 53-ers hier in het binnenduin, dat klopt wel zo’n beetje met de nummering op het strand. En niet zo ver van deze 53.290, langs de Fortweg die het westelijk ‘kapje’ van het eiland afsnijdt, staat paal 53.450 die ook bij de wandeling hoort. Honderd zestig meter ertussen, dat kan prima. Tot zo ver geen probleem. Maar dan die andere ontdekking van mijn twee vrienden, paal 54.000, ook langs de Fortweg. Die staat echt niet verder dan een meter of 150 van de genoemde 53.450 terwijl er 550 meter tussen de nummers zit. Dus, hoe dan?

Nu maakt de kust hier aan de oostkant van Vlieland een scherpe bocht. Op zo’n plek lopen de meetlijnen, de raaien, in een waaiervorm de zee in. De afstand tussen die raaien wordt groter naarmate je dichter bij de zee komt en kleiner naarmate je terug landinwaarts gaat. Datzelfde geldt natuurlijk ook voor de strandpalen die erop staan. Zo kan dus de afstand tussen twee strandpalen veel kleiner zijn dan het verschil tussen hun kilometergetallen, als je dichtbij de ‘centrumpaal’ komt. Dat zou wel eens de verklaring kunnen zijn van die kleine afstand tussen de palen 54.000 en 53.450.

Normaal gesproken zouden we tevreden kunnen zijn met deze verklaring. Die nummers zijn tenslotte geen kwestie van leven of dood. Maar laat dit nou net een van de plekken zijn langs de Nederlandse kust waarvan ik een raaienkaartje heb van Rijkswaterstaat. Het staat in mijn boek ‘Strandpalen van Nederland’ en het laat precies de raaien zien op deze punt van het eiland met al die vreemde, onregelmatige kilometergetallen. Dat kaartje moet dus uitsluitsel kunnen geven en dat doet het inderdaad. Kijk maar. Aan de rode stippen kun je zien dat de twee strandpalen die een rol hebben in de wandeling (linksboven en midden boven) keurig op de raaien staan zoals die over het duin en het strand de zee in lopen: de 53.290 die we net hebben geïdentificeerd en de 53.450 die we al bij nummer kenden. Even verderop naar het zuiden (midden onder) staat de nieuw ontdekte paal 54.000 ook op de raai waar hij thuishoort, maar veel dichter bij de ‘centrumpaal’. Had hij verder weg gestaan van die centrumpaal, zoals de 54.000 op het strand die ik er (rechts onder) aan heb toegevoegd, dan zou de afstand meer in de buurt zijn gekomen van de 550 meter die het verschil vormt tussen de twee kilometernummers.

Lekker als de puzzel uiteindelijk toch netjes in elkaar gelegd kan worden. Maar dan is er ook nog een klap op de vuurpijl. De twee binnenduinpalen die werden gefotografeerd door mijn strandpalenvrienden hadden allebei zo’n paddenstoel-gedaante die je ook elders op Vlieland wel kan zien. Schuine stukken hout waren tegen de kop aangeschroefd om als steun te dienen voor een kunststof ‘paspunt’, die werd toegepast voor luchtfotografie. De paspunten, voor het laatst een jaar of dertig geleden gebruikt, waren al jaren weg. Maar nu was van beide palen ook nog eens zo’n stuk hout afgevallen, waardoor de oorspronkelijke kop van de paal zichtbaar werd. Vandaar dat we de nummers konden zien, èn de rode kleur van de kop waarop ze waren ingegraveerd. En dat laatste was nieuws want tot nu toe was er geen zekerheid over de vraag of Vlieland vroeger rode strandpaalkoppen had gekend zoals Rijkswaterstaat voorschreef. Er waren domweg geen voorbeelden van te vinden geweest. Tot vorige week dus. Dankzij de twee onvermoeibare strandpalenpioniers.