terug naar blog

Een onverwacht bewijs in de duinen van Schoorl

Door Martijn de Groot, 17 november 2026

Kaartje met vijf strandpalen bij de duinen van Schoorl
Foto: Martijn de Groot

Niet zo lang geleden kon ik weer eens een stuk lopen bij de duinen van Schoorl. Een prachtig, gebied, maar duinpalen zijn er dun gezaaid. Ik volgde de aanpak die me lang geleden bij paal 30.500 in het binnenduin had gebracht: vanaf Bergen aan Zee langs het strand en dan over de zeereep heen naar het uitgestrekte duingebied daarachter. Deze keer klom ik bij paal 31 over de buitenste duinenrij. En ja hoor, op de vlakte daarachter trof ik al snel een exemplaar dat ik nog niet kende - ook met nummer 31.000. Zoiets maakt dan mijn hele dag goed. Maar aan deze ‘trofee’ was nog een premie verbonden: ik vond onverwacht bewijs voor mijn uitleg van de soms vreemde nummering van de palen in het Noord-Hollandse binnenduin. Hoe dan?

Eerst dat vreemde. Langs de Nederlandse stranden hebben strandpalen meestal kilometernummers die verspringen met 200 of 250 achter de komma. Zoveel meter staan ze uit elkaar. Dus bijvoorbeeld 12.250, 12.500, 12.750, 13.000 etc. Maar op sommige stranden is die regelmaat er niet. Daar variëren de afstanden en zie je dus onregelmatige nummers. Bijvoorbeeld in Zeeland en op Vlieland, en vroeger ook langs de kust van Noord-Holland. Dat komt doordat daar veel stenen strandhoofden (‘golfbrekers’) liggen. Strandpalen mochten daar vroeger niet te dichtbij worden geplaatst. Dat zou gevaarlijk zijn voor de mannen die in bootjes de diepte van de vooroever gingen peilen, zich oriënterend op de strandpalen. Op zulke stranden werd de vaste tussenafstand dan losgelaten en de strandpalen werden zo geplaatst dat er voldoende afstand bleef tot de strandhoofden.

Omdat de palen in het binnenduin altijd dezelfde nummers dragen als die op het strand, vind je dus in een groot deel van de duinen van Noord-Holland palen met onregelmatige nummers. Bijzonder is alleen dat daar de palen op het strand intussen alweer de ‘normale’, regelmatige nummering hebben gekregen. Dat is gebeurd in de jaren negentig. Rijkswaterstaat had ze niet meer nodig voor metingen. Ze werden weggehaald, en vervolgens snel weer teruggezet toen reddingsdiensten, VVV’s en Veiligheidsregio’s protesteerden. Maar bij dat terugzetten werd nu weer de vaste afstand van 250 meter aangehouden, want die regel van vroeger gold nu sowieso niet meer. Zo kwam het dat de nummers op het strand niet meer gelijk liepen met die in het binnenduin.

Aan die ‘vreemde’ nummers in het binnenduin van Noord-Holland was ik intussen wel gewend. Ik was ze bijvoorbeeld ook tegengekomen op de wandeling bij Den Helder , en toen ik eerder eens hier in de buurt een stuk achter de zeereep langs had gelopen vanaf Hargen aan Zee naar het strand van Schoorl. Dat waren de strandpalen 27.720, 28.470 en 28.710 geweest.

En nu het onverwachte bewijs. Hoezo dan hier, achter de zeereep een kleine twee kilometer verderop, die palen 30.500 en 31.000? Vanwaar die mooie, ronde kilometercijfers? Die leken toch wel een smet te werpen op dat mooie verhaal van mij over de samenhang tussen buiten- en binnenpalen en hun nummers bij stranden met veel strandhoofden…

Met veel strandhoofden… met veel strandhoofden… Thuisgekomen drong het tot me door. Dáár zat de oplossing. In de winning mood zocht ik een kaart op die nauwkeurig genoeg was om de strandhoofden weer te geven. Ik zoomde erop in en zag dat de rij met strandhoofden langs het Noord-Hollandse strand vanaf Den Helder onafgebroken doorliep tot halverwege de Schoorlse duinen. Precies tot het punt waar mijn laatste onregelmatige nummers werden afgelost door regelmatige: bij paal 30.500. Van daar af hadden dus nooit strandpalen met onregelmatige nummers op het strand gestaan – en bijgevolg evenmin in het binnenduin. Die palen 30.500 en 31.000 hadden daar gewoon altijd thuisgehoord! De losse eindjes waren aan elkaar geknoopt, de puzzel paste weer in elkaar.

Heerlijk als alles weer klopt!

Een onverwacht bewijs in de duinen van Schoorl
Het einde van de rij strandhoofden bij paal 30 — Foto: Topotijdreis.nl
Een onverwacht bewijs in de duinen van Schoorl
BIinnenduinpaal 28.710 — Foto: Martijn de Groot
Een onverwacht bewijs in de duinen van Schoorl
Binnenduinpaal 30.500 — Foto: Martijn de Groot
Een onverwacht bewijs in de duinen van Schoorl
Binnenduinpaal 31.000 — Foto: Martijn de Groot
strandpaalduinpaalbergen-aan-zeeschoorl